Historia Grudziądza

Od średniowiecznego grodu nad Wisłą, przez pruski Graudenz, po współczesne miasto — prawie 1000 lat dziejów w pigułce.

1065

Pierwsza wzmianka

Najstarsza znana wzmianka o osadzie Grudziądz w dokumencie Bolesława Śmiałego. Lokalna tradycja wiąże początki grodu z wcześniejszym okresem słowiańskim.

1291

Prawa miejskie

Grudziądz otrzymuje prawa miejskie od Zakonu Krzyżackiego (prawo chełmińskie). Rozpoczyna się budowa murów obronnych, zamku i kościoła farnego św. Mikołaja.

XIV–XV w.

Złoty wiek handlu

Jako członek Związku Hanzeatyckiego, Grudziądz bogaci się na handlu zbożem spławianym Wisłą. Powstają słynne spichlerze — symbol miasta do dziś.

1466

Powrót do Polski

Po II pokoju toruńskim Grudziądz wraca do Królestwa Polskiego. Miasto rozwija się jako ważny ośrodek handlu i rzemiosła na Pomorzu.

1772

Rozbiory — Graudenz

I rozbiór Polski. Grudziądz przechodzi pod panowanie Prus. Fryderyk Wielki buduje twierdzę na Górze Zamkowej — jedną z najpotężniejszych w Europie.

1920

Powrót do Polski

Po traktacie wersalskim Grudziądz wraca do odrodzonej Polski. Staje się ważnym garnizonem wojskowym — stacjonuje tu m.in. Centrum Wyszkolenia Kawalerii.

1931

Samolot na Rynku

Spektakularne wydarzenie — samolot wojskowy prezentowany na grudziądzkim Rynku. Dwudziestolecie to czas dynamicznego rozwoju miasta i dumy z odzyskanej niepodległości.

1939–1945

Okupacja i zniszczenia

Grudziądz pod okupacją niemiecką jako Graudenz. W marcu 1945 ciężkie walki o miasto — zniszczeniu ulega ok. 60% zabudowy staromiejskiej, w tym Wieża Klimek.

1945–1989

Odbudowa

Powolna odbudowa miasta w realiach PRL. Wiele historycznych budynków zastąpiono modernistyczną zabudową. Rozwój przemysłu — Zakłady Mięsne, Stolbud.

2014

Odbudowa Wieży Klimek

Rekonstrukcja średniowiecznej Wieży Klimek na Górze Zamkowej — symbolu Grudziądza. Dziś punkt widokowy z panoramą na dolinę Wisły i spichlerze.

2025

Historia w Obiektywie

Projekt łączący archiwalne fotografie z technologią AI. Odnawianie starych zdjęć, interaktywna mapa, cyfrowa archiwistyka — nowy rozdział w opowiadaniu historii Grudziądza.